یکی از متداول‌ترین عیوبی که ممکن است به طور ناگهانی در خودرو ظاهر شده و آن را زمین‌گیر کند، بروز مشکل در سیستم خنک‌کننده موتور خودرو است که در این گزارش از مجله بگاز رعایت برخی نکات مهم توصیه می‌شود.

نکاتی مهم در استفاده از ضدیخ خودرو

ضدیخ با کیفیت می‌تواند خودرو شما را از مشکلات احتمالی نجات دهد. اگر به دنبال پاسخ سوالات هستید این مقاله را از دست ندهید. یکی از متداول‌ترین عیوبی کـه ممکن اسـت بـه طور ناگهانی در ماشین ظاهر شده و ان را زمین‌گیر کند، بروز مشکل در سیستم خنک‌کننده موتور اتومبیل اسـت کـه دراین گزارش رعایت برخی نکات مهم توصیه می‌شود.

 پیدایش یک اختلال در عملکرد رادیاتور، فن خنک کننده، واترپمپ، سنسور دما، ترموستات و سایر اجزای این سیستم می‌تواند بـه آسانی در دمای کارکرد موتور تاثیر منفی گذاشته و خسارت قابل توجهی را بـه ان وارد کند.

ضدیخ/ ضد جوش

ضدیخ سیالی است که از ترکیب یک سیال پایه و مواد افزودنی برای جلوگیری از خوردگی و زنگ زدگی و بهبود کیفیت ضدیخ تشکیل شده است. در واقع وظیفه اصلی ضدیخ در موتور جلوگیری از خوردگی در موتور است اولویت‌های بعدی ضدیخ جلوگیری از یخ زدگی یا جوش آوردن موتور در فصول زمستان و تابستان سال است. یکی از مهم‌ترین این نکات استفاده از ضدیخ مناسب در تمامی‌فصول سال و با توجه بـه شرایط دمایی محل زندگی اسـت.

 چرا استفاده از ضدیخ مهم است؟

پیش از تولید مایعی بـه نام ضدیخ، از آب خالص برای کاهش حرارت تولید شده در موتور اتومبیل استفاده میشد. اما استفاده از آب خالص مشکلاتی را نیز بـه همراه داشت. محدود بودن نقطه انجماد آب تا نقطه جوش ان کـه بازه صفر تا صد درجه سانتی‌گراد را شامل می‌شود باعث ایجاد مشکلاتی در فصول و جغرافیای مختلف می‌‌شد.

بـه عنوان مثال استفاده از آب خالص در مناطق بسیار سردسیر موجب یخ زدن سریع آب در مجاری آب موتور و رادیاتور شده و از آنجایی کـه انجماد آب در محدوده صفر تا 4 درجه سانتیگراد کـه آب موتور بـه تدریج شروع بـه یخ زدن می‌نماید، باعث افزایش حجم ان میگردد، ترکیدگی و ترک خوردن بدنه موتور و رادیاتور را بـه همراه دارد.

در نقطه مقابل، در مناطقی با آب و هوای بسیار گرم نیز استفاده از آب خالص منجر بـه جوش آوردن زود هنگام آب و آسیب بـه موتور میشود. علاوه بر این آب خالص باعث ایجاد خوردگی در قطعات فلزی موتور نیز میشد. بنابر این لزوم استفاده از ماده‌اي کـه بتواند با تغییر در خاصیت آب، نقطه انجماد و جوش ان را تغییر دهد بسیار احساس ‌می‌شد.

انواع ضدیخ چیست و چه خاصیتی دارد؟

ضدیخ‌ها در دو گروه اصلی در بازار وجود دارند:

ضدیخ با پایه معدنی: این گروه از ضدیخ‌ها بیشترین مصرف را در بازار دارند و زمان کارکرد انها در موتور بین یک تا سال می‌باشد.

ضدیخ با پایه آلی: این گروه از ضدیخ‌ها بـه دلیل نوع مواد مورد استفاده در انها، طول عمر بالاتری بین سه تا پنج سال خواهند داشت کـه در خودرو‌های گاز سوز بـه دلیل احتمال خوردگی بیشتر قطعات فلزی، حتماً باید از این نوع ضدیخ استفاده گردد.

 تالاب ضدیخ‌ها دارای ترکیباتی چون اتیلن گلیکول و متانول هستند کـه با افزودن ان‌ها بـه آب خنک کننده موتور، سبب تغییر در خاصیت فیزیکی آب شده و نقطه جوش آب را بالا و نقطه انجماد ان را نیز کاهش میدهند.

 همچنین، ضدیخ ظرفیت انتقال حرارت آب را نیز افزایش خواهد داد کـه این امر بـه خنک شدن آسان‌تر موتور کمک خواهد کرد. علاوه بر این، از خوردگی قطعات فلزی موتور محافظت میکند. خوردگی و اکسید شدن قطعات فلزی موتور، یکی از مشکلاتی اسـت کـه می‌تواند هزینه‌هاي‌ بسیاری را بر مالک ماشین تحمیل کند.

نکته حائز اهمیت این اسـت کـه تقریبا تمامی‌رانندگان بر اهمیت استفاده از ضدیخ در زمستان واقف هستند اما تعداد کمی‌از این رانندگان از عملکرد ضدیخ در فصول گرم، آگاهی دارند.

استفاده از ضدیخ در فصل تابستان منجر بـه افزایش نقطه جوش آب شده و مانع از جوش آوردن زود هنگام اتومبیل خواهد شد. بنابر این لازم اسـت تا در تمامی‌فصول سال ودر هر شرایط آب و هوایی از ضدیخ استفاده شود.

نکته مهم دیگر در میزان ترکیب ضدیخ با آب اسـت کـه کاملاً بـه حداقل دما در زمستان در هر منطقه بستگی دارد. استفاده بیش‌تر از 50 درصد ضدیخ باعث افزایش نقطه انجماد خواهد شد و این باور کـه استفاده از ضدیخ بـه جای آب باعث ایجاد نقطه انجماد بسیار پایین میشود غلط اسـت. بنابر این کم‌ترین نقطه انجماد و بهترین ترکیب مربوط بـه نسبت یک بـه یک آب و ضدیخ اسـت.

 توصیه می‌شود کـه مخلوط آب و ضدیخ موجود در سیستم خنک‌کننده موتور هر دوسال یکبار بـه صورت کامل تخلیه و تعویض شود. زیرا تعویض دیرهنگام ان باعث کاهش خاصیت و عملکرد ان در دماهای مختلف شده و بـه موتور اتومبیل آسیب خواهد زد.

بررسی محلول سیستم خنک کننده

سطح مایع خنک کننده موتور باید هفته‌اي یکبار هنگامی‌کـه ماشین کاملاً در سطح افقی پارک شده و سیستم خنک کننده سرد اسـت، نظارت شود. سطح مایع باید بین علامت‌هاي‌ حداقل«MIN» و حداکثر «MAX» نشانه‌گذاری شده بر روی دیوارۀ عمودی رادیاتور«سمت درِ رادیاتور» یا مخزن انبساطی باشد. «از باز نمودن درب رادیاتور تا یک ساعت پس از خاموش شدن موتور اجتناب نمایید».

 چنانچه هر قطعه‌اي از سیستم خنک کننده «بـه‌غیر از درِ رادیاتور» باز یا تعویض شود، بایستی هواگیری مجدداً مطابق دستورالعمل هر اتومبیل انجام پذیرد.

توجه داشته باشید کـه فقط در مواقع اضطراری و هنگامی‌کـه ضدیخ توصیه شده در معرض شـما نیست برای پرکردن رادیاتور از آب خالص و تمیز استفاده نمایید. زیرا اینکار باعث کاهش خاصیت ضدیخ مایع خنک کننده خواهد شد.

«همواره از ضدیخ‌هاي‌ با فرمول توصیه شده و برندهای مورد تایید و استاندارد استفاده گردد».

تخلیه و پرکردن دوباره مایع سیستم خنک کننده از عملیات سرویس و نگه داری اسـت کـه نیاز بـه دانش کافی دارد و تنها باید توسط افراد مجرب و براساس دستورالعمل‌هاي‌ راهنمای نگه داری ماشین انجام پذیرد.

چه زمانی باید ضدیخ خودرو را تعویض کنیم؟

یکی از مهمترین ویژگی‌هاي‌ ضدیخ خاصیت ضد خورندگی آن اسـت. این خاصیت ارتباط مستقیم با زمان استفاده از ضدیخ دارد. یعنی اگر ضدیخ به‌صورت منظم تعویض نشود، خاصیت ضد خورندگی آن از بین می‌رود و تاثیر منفی بر عمر موتور اتومبیل و سیستم خنک کننده می‌گذارد کـه ممکن اسـت مالک ماشین رابا هزینه‌هاي‌ زیادی روبه‌رو کند.

 علاوه بر از بین رفت خاصیت ضد خورندگی ضدیخ، خاصیت مقاومت در برابر سرما و گرما ضدیخ هم بـه مرور زمان از بین می‌رود. درصورت از بین رفتن این خاصیت ودر صورت تغییرات جوی، احتمال وارد شدن آسیب‌هاي‌ جدی بـه موتور و سیستم خنک کننده اتومبیل افزایش می‌یابد.

 ضدیخ‌ها از نظر کیفی در حالت کلی بـه دو دسته با پایه معدنی و ضدیخ‌هاي‌ با پایه آلی تولید میشوند. ضدیخ‌هاي‌ پایه معدنی، عمده‌ترین نوع ضدیخ در بازار هستند و مناسب‌ترین زمان تعویض ان‌ها دوره‌هاي‌ سالیانه اسـت. ضدیخ‌هاي‌ پایه آلی، دارای طول عمر بیشتری هستند ودر نتیجه زمان تعویض انها بازه اي حدودا سه ساله اسـت. از آنجا کـه تشخیص این دو مورد نسبت بـه هم دیگر بـه این سادگی امکان پذیر نیست توصیه می‌شود کـه تعویض ضدیخ بـه صورت سالانه انجام گیرد.

 میزان ضدیخ و آب و نسبت ان‌ها یکی از موارد مهمی‌اسـت کـه بـه هنگام استفاده از ضدیخ باید بـه آن دقت کرد. اگر میزان ضدیخ ماشین بیش از حد لازم باشد علاوه بر آنکه عملکرد ضدیخ مختل میشود، این امر منجر بـه افزایش استهلاک قطعات اتومبیل خواهد شد.

 از سوی دیگر چنانچه میزان ضدیخ کمتر از مقدار لازم باشد، دیگر خنک‌کنندگی لازم را نمی‌توان از ضدیخ انتظار داشته و همچنین خوردگی قطعات نیز افزایش پیدا می‌کند.

زمان تعویض

زمان تعویض ضدیخ‌های با پایه معدنی اغلب ۲ سال اعلام می‌شود و این مورد برای نمونه‌های آلی بیشتر است. اغلب عمر ضدیخ‌ها بر روی جعبه محصول اعلام می‌شود ولی بهتر است در مورد بازدید و تعویض به نکاتی که در دفترچه راهنمای خودرو نوشته شده توجه کنید. آن چیزی که رایج است هر ۲ سال یکبار باید اقدام به تعویض مایع رادیاتور کنید چون که تعلل در این قضیه ممکن است موجب بروز مشکلات جدی و با هزینه گزاف شود.

نسبت ترکیب ضدیخ با آب بسیار مهم می‌باشد. غلظت بالای ضدیخ لزوما منجر به پایین آمدن سطح انجماد مایع خنک کننده نمی‌باشد. معمولا نسبت ضدیخ با آب در دفترچه خودروی شما نوشته شده است. بهترین نسبت برای این ترکیب 50/50 است.

آب مصرفي در ترکیب با ضد يخ بايد داراي سختي بسيار پايين(دی يونيزه) باشد. البته آب دی یونیزه می‌بایست حتما با ضدیخ (اتیلن گلیکول) ترکیب گردد چرا که آب دی یونیزه به تنهایی بسیار خورنده می‌باشد موجب آسیب جدی به خودرو می‌گردد.

نکات تکمیلی

بسیاری از مالکین خودرو تصور می‌کنند فقط در فصل سرما باید از ضدیخ استفاده کنند، در حالی که از آسیب‌هایی که به خودرو وارد می‌شود بی‌خبرند. خطر جدی زمانی است که خودرو مدتی با آب کار کرده و بعد از ضدیخ استفاده می‌شود. وجود آهک و برخی املاح موجود در آب، خاصیت خوردندگی را برای خودرو ایجاد می‌کند. خاصیت خوردندگی آب باعث ایجاد زنگ‌زدگی و رسوب در برخی قسمت‌های خودرو می‌شود. وقتی بعد از مدتی از ضدیخ استفاده می‌کنید، قسمت‌هایی که ضعیف شده‌اند، دچار نشتی می‌شوند؛ چون ضدیخ برای اینکه از زنگ‌زدگی پیشگیری کند قست‌های زنگ‌زده را تمیز می‌کند. حتی گاهی کنده شدن رسوبات باعث گرفتگی در برخی قسمت‌ها می‌شود. در نتیجه این کار به واشر سرسیلندر و واترپمپ و … آسیب جدی وارد می‌کند. شما باید همراه با ضدیخ از مایع نشت گیر ( که به واندرسیل هم معروف است) استفاده کنید تا از ایجاد نشت در قسمت‌های پوسیده و ضعیف جلوگیری شود.

بنابراین تمامی خودروها باید به صورت چهارفصل از ضدیخ استفاده کنند.

هرگز ماده خنک کننده را به موتور داغ اضافه نکنید. اگر متوجه شدید که باید مایعات بیشتری اضافه کنید ، صبر کنید تا موتور خنک شود. این کار از احتمال سوختن یا ترک خوردن بلوک موتور شما جلوگیری می‌کند.

درب‌های موجود در مخزن مایع خنک کننده یا رادیاتور را در حالی که موتور گرم است ، حتی فقط برای بررسی سطحی باز نکنید. در صورت انجام این کار ، به خصوص در سیستم تحت فشار ممکن است خنک کننده داغ خارج شود.

اگر خنک کننده شما بی رنگ ، زنگ زده یا اجسام خارجی در آن شناور است ، باید سیستم خنک کننده خود را کاملاً شستشو دهید و یک مخلوط جدید ۵۰/۵۰ اضافه کنید.

اگر متوجه شدید که مخلوط ضدیخ شما لجن یا روغن دارد حتماً سریعاً وسیله نقلیه خود را به مکانیکی منتقل کنید. آنها باید نشتی واشر داخلی سر را بررسی کنند.